Theo The orchids of Indochina do Gunnar Seidenfaden VN có 4 cây: Schoenorchis tixieri, Schoenorchis micrantha, Schoenorchis brevirachis và Schoenorchis gemmata.

Trong cuốn Cây cỏ VN, Phạm hoàng Hộ VN cũng có 4 cây: Schoenorchis tixieri, Schoenorchis gemmata, Schoenorchis micrantha và Schoenorchis rosea.

Theo cuốn Phong Lan, Trần Hợp cũng nói 4 cây: Schoenorchis brevirachis, Schoenorchis gemmata, Schoenorchis micrantha và Schoenorchis tixieri.

Trong cuốn Slipper orchids of Việtnam có nói VN có cây thêm cây Shoenorchis eberhardtii cũng là đồng danh với Saccolabium eberhardtii.

Schoenorchis tixieri

Theo hình vẽ của Tixier trên trang 367 trong cuốn The Orchids of Indochina, Gunnar Seidenfaden cho biết cây Schoenorchis tixieri giống như cây Schoenorchis fragans. Trong phần này tác giả có ghi: Leonid Aveveryanov cho rằng cây Scoensrchis fragans là đồng danh (synonym) với Schoenorchis tixieri. Phạm hoàng Hộ có lẽ phỏng theo sách này với hình vẽ tương tự và Trần Hợp cũng dùng hình vẽ này để mô tả cây Schoenorchis tixieri. Hình ảnh bên trái là cây lan do người viết chụp tại vườn lan của Ngọc Lý Hiển tại Đà Lạt vào tháng 3-2009.


Thêm vào đó cuốn sách kể trên nói rằng cây Schoenorchis tixieri là đặc hữu của Việt Nam, nhưng trong sách vở cây Schoenorchis fragans cũng có mọc tại Miền Điện, Vân Nam và Thái Lan

Hình phía bên phải do Alex và Karel Petrzelka cho biết đây là cây Schoenorchis tixieri đã chụp tại Đà Lạt và đã được Viện Đai Học Leiden University công nhận. Vậy thì cây nào mới thực sự là Schoemorchis tixieri?

Lê Trọng Châu, Đà Lạt, có gửi cho tấm hình bên dưới không biết có phải là Scoenorchis tixieri hay không, nhưng khá giống với cây trong hình của Karel Peterzelka.

Lê Trọng Châu

Schoenorchis seidenfadenii Orchidonline.com

Ngoài ra trên Internet Species Photo Encyclopedia còn ghi nhận có thêm cây Schoenorchis seidenfadenii mọc tại Thái Lan và Việt Nam. Trong hình cây này khá giống với cây Schoenorchis fragans.

Schoenorchis brevirachis

Trong cuốn The Orchids of Indochina và Phong lan của Trần Hợp và tài liệu của Vườn thảo mộc Kew đều nói tới cây Schoenorchis brevirachis, đặc hữu của Việt Nam. Ngoại trừ hình vẽ của Poilane ghi trong sách, chưa ai tìm thấy hình ảnh của cây lan này. Tại Đà Lạt chúng tôi thấy có một cây khá giống với hình vẽ và lời mô tả về cây và hoa lá, nhưng lại có tên là Cleisocentron klossii/i>

Schoenorchis rosea Cây Schoenorchis rosea hay roseus do Phạm Hoàng Hộ đề cập ở trên, không thấy sách vở nào nói tới. Nhưng theo tấm hình bên trái của Marni Turkel đăng trên flickr.com cho biết cây này, vườn thảo mộc Kew đã đổi tên là Seidenfadeniella rosea.	Seidenfadeniella rosea Marni Turkel

Schoenorchis eberhardtii


Theo The orchids of Indochina cây Schoenorchis eberhardtii cũng là đồng danh với Cleisostomopsis ebehardtii, so sánh hình vẽ và hình trong cuốn Slipper Orchids of Việt Nam và hình do chúng tôi thu được tại vườn lan Viện Sinh Học Tây Nguyên hồi tháng 3 vừa qua rất giống nhau.

Vậy thì cây nào mới thực sự là Schoenorchis tixieri và VN chúng ta có những cây nào?

Chỉ là một người chơi lan tài tử, chúng tôi xin nêu lên những nhận xét và nghi vấn để mong được hiểu biết tường tận về những cây lan của xứ sở.